Ze względu na walory dydaktyczne gra w szachy może być popularyzowana wśród młodzie­ży szkolnej, lecz także stanowić przedmiot nauki włączony do progra­mu nauczania.

W wielu szkołach podstawowych na terenie Rosji, Łotwy, Ukrainy i Białorusi wprowadzono lekcje gry w szachy. Również w Holandii, Wielkiej Brytanii, RFN i Szwajcarii, a później i w Polsce (np. w Krakowie, Bydgoszczy, Warszawie) w niektórych szkołach grę w szachy włączono do programu nauczania. Przeważnie jednak odbywa się to na zasadzie eksperymentu wychowawczego wydzielonej grupie szkół i nie posiada oficjalnie zatwierdzonego statusu. Osobnym zagadnieniem jest kwestia organizacji ruchu szachowego wśród młodzieży szkolnej. Działające w szkołach różnych typów kółka szachowe są przeważnie powiązane (np. w Rosji, W. Brytanii) z klubami szachowymi dorosłych, z ośrodkami szkolenia funkcjonującymi przy związkach i stowarzyszeniach szachowych, a nawet przy narodowych federacjach szachowych (utworzona w Anglii asocjacja „English Primary Schools Chess Association”). Przejawem aktywności szachów w szkołach są przeprowadzane mistrzostwa danej szkoły, mistrzostwa szkolne w skali lokalnej, okręgowej lub ogólnokrajowej.